|
|
 |
 |
|
|
१६आश्रमवासिकपर्व.jpg)
आश्रमवासिकपर्व - अध्याय 006
॥ श्रीः ॥
16.6. अध्यायः 006
अथाश्रमवासपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - AshramaVasika Parva - Chapter Topics
वनं यियासुना धृतराष्ट्रेण युधिष्ठिराय राजनीत्युपदेशः॥ 1 ॥
Mahabharata - AshramaVasika Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच।
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञातो धृतराष्ट्रो महामनाः।
ययौ स्वभवनं राजा गान्धार्याऽनुगतस्तदा॥ 16-6-1(97382)
मन्दप्राणगतिर्धामान्कृच्छ्रादिव समुद्वहन्।
पदानि स महीपालो जीर्णो गजपतिर्यथा॥ 16-6-2(97383)
तमन्वगच्छद्विदुरो विद्वान्सूतश्च संजयः।
स चापि परमेष्वासः कृपः सारद्वतस्तथा॥ 16-6-3(97384)
स प्रविश्य गृहं राजा कृतपूर्वाह्णिकक्रियः।
तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठानाहारमकरोत्तदा॥ 16-6-4(97385)
गान्धारी चैव धर्मज्ञा कुन्त्या सह मनस्विनी।
वधूभिरुपचारेणि पूजिताऽभुङ्क्त भारत॥ 16-6-5(97386)
कृताहारं कृताहाराः सर्वे ते विदुरादयः।
पाण्डवाश्च कुरुश्रेष्ठमुपातिष्ठन्त तं नृपम्॥ 16-6-6(97387)
ततोऽब्रवीन्महाराजः कुन्तीपुत्रमुपह्वरे।
निषण्णं पाणिना पृष्ठे संस्पृशन्नंबिकासुतः॥ 16-6-7(97388)
अप्रमादस्त्वया कार्यः सर्वथा कुरुनन्दन।
अष्टाङ्गे राजशार्दूल राज्ये धर्मपुरस्कृते॥ 16-6-8(97389)
तत्तु शक्यं महाराज रक्षितुं पाण्डुनन्दन।
राज्यं धर्मेण कौन्तेय विद्वानसि निबोध तत्॥ 16-6-9(97390)
विद्यावृद्धान्सदैव त्वमुपासीथा युधिष्ठिर।
शृणुयास्ते च यद्ब्रूयुः कुर्याश्चैवाविचारयन्॥ 16-6-10(97391)
प्रातरुस्थाय तान्राजन्पूजयित्वा यथाविधि।
कृत्यकाले समुत्पन्ने पृच्छेथाः कार्यमात्मनः॥ 16-6-11(97392)
ते तु सम्मानिता राजंस्त्वया लोकहितार्थिना।
प्रवक्ष्यन्ति हितं तात सर्वथा तव भारत॥ 16-6-12(97393)
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत्परिपालय।
हितायैव भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा॥ 16-6-13(97394)
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन्।
दान्तान्कर्मसु सर्वेषु मुख्यान्मुख्येषु योजयेः॥ 16-6-14(97395)
चारयेथाश्च सततं चारैरविदितः परैः।
परीक्षितैर्बहुविधैः स्वराष्ट्रेषु परेषु च॥ 16-6-15(97396)
पुरं च ते सुगुप्तं स्याद्दृढप्राकारतोरणम्।
अट्टाट्टालकसम्बाधं षट्पदं सर्वतो दिशम्॥ 16-6-16(97397)
तस्य द्वाराणि सर्वाणि पर्याप्तानि बृहन्ति च।
सर्वतः सुविभक्तानि यन्त्रैरारक्षितानि च॥ 16-6-17(97398)
पुरुषैरलमर्थस्ते विदितैः कुलशीलतः।
आत्मा च रक्ष्यः सततं भोजनादिषु भारत।
विहाराहारकालेषु माल्यशय्यासनेषु च॥ 16-6-18(97399)
स्त्रियश्च ते सुगुप्ताः स्युर्वृद्धैराप्तैरधिष्ठिताः।
शीलवद्भिः कुलीनैश्च विद्वद्भिश्च युधिष्ठिर॥ 16-6-19(97400)
मन्त्रिणिश्चैव कुर्वीथा द्विजान्विद्याविशारदान्।
विनीतांश्च कुलीनांश्च धर्मार्थकुशलानृजून्॥ 16-6-20(97401)
तैः सार्धं मन्त्रयेथास्त्वं नात्यर्थं बहुभिःक सह।
समस्तैरपि च व्यस्तैर्व्यपदेशेन केनचित्॥ 16-6-21(97402)
सुसंवृतं मन्त्रगृहं स्थलं चारुह्य मन्त्रयेः।
अरण्ये निःशलाके वा न च रात्रौ कथञ्चन॥ 16-6-22(97403)
वानराः पक्षिणश्चैव ये मनुष्यानुकारिणः।
सर्वे मन्त्रगृहे वर्ज्या ये चापि जडपङ्गवः॥ 16-6-23(97404)
मन्त्रभेदे हि ये दोषा भन्ति पृथिवीक्षिताम्।
न ते शक्याः समाधातुं कथञ्चिदिति मे मतिः॥ 16-6-24(97405)
दोषांश्च मन्त्रभेदस्य ब्रूयास्त्वं मन्त्रिमण्डले।
अभेदे च गुणा राजन्पुनःपुनररिंदम॥ 16-6-25(97406)
पौरजानपदानां च शौचशौचे युधिष्ठिर।
यथा स्याद्विदितं राजंस्तथा कार्यं कुरूद्वह॥ 16-6-26(97407)
व्यवहारश्च ते राजन्नित्यमाप्तैरधिष्ठितः।
योज्यस्तुष्टैर्हितै राजन्नित्यं चारैरनुष्ठितः॥ 16-6-27(97408)
परिमाणं विदित्वा च दण्डं दण्ड्येषु भारत।
प्रणयेयुर्यथान्यायं पुरुषास्ते युधिष्ठिर॥ 16-6-28(97409)
आदानरुचयश्चैव परदाराभिमर्शिनः।
उग्रदण्डिप्रधानाश्च मिथ्याव्याहारिणस्तथा॥ 16-6-29(97410)
आक्रोष्टारश्च लुब्धाश्च हर्तारः साहसप्रियाः।
सभाविहारभेत्तारो वर्णानां च प्रदूषकाः।
हिरण्यदण्ड्या वध्याश्च कर्तव्या देशकालतः॥ 16-6-30(97411)
`अवरोधभूमौ भृत्यैश्च पानं सह विवर्जयेत्।
आक्रोशन्त्यनुमत्तास्ते कलत्रं वाऽपि गृह्णते॥ 16-6-31(97412)
जिघांसन्त्यपि शस्त्रेण नष्टाः क्रीडन्ति चोत्कटाः।
नानाक्षेपा व्याहरन्ति गम्यागम्यं न जानते॥ 16-6-32(97413)
अतिपानेनि राजाऽपि सर्वं कोशं विनाशयेत्।
वितरेद्गायकेभ्यश्च वृथा च द्रव्यसञ्चयम्॥ 16-6-33(97414)
शब्दमात्मनि दोषांश्च पिबेदेकश्च जायया।
युक्त्या प्रकाशमयति सुवीर्यस्यि विवृद्धये॥' 16-6-34(97415)
प्रातरेव हि पश्यथा ये कुर्युः प्रियकर्म ते।
अलङ्कारमथो भोज्यमत ऊर्ध्वं समाचरेः॥ 16-6-35(97416)
पश्येथाश्चि ततो योधान्सदा त्वं प्रतिहर्षयन्।
दूतानां च चराणां च प्रदोषस्ते सदा भवेत्॥ 16-6-36(97417)
सदा चापररात्रान्ते भवेत्कार्यार्थनिर्णयः।
मध्यरात्रे विहारस्ते मध्याह्ने च सदा भवेत्॥ 16-6-37(97418)
सर्वे त्वौपयिकाः कालाः कार्याणां भरतर्षभ।
तथैवालङ्कृतः काले तिष्ठिथा भूरिदक्षिणः॥ 16-6-38(97419)
`न विद्राव्य च तिष्ठेत परिहार्य विभूषणम्।
प्रयोज्यं सर्वदैवेह मङ्गल्यं पापनाशनम्॥' 16-6-39(97420)
चक्रवत्तात कार्याणां पर्यायो दृश्यते सदा।
कोशस्य निचये यत्नं कुर्वीथा न्यायतः सदा।
विविधस्य महाराज विपरीतं विवर्जयेः॥ 16-6-40(97421)
चारैर्विदित्वा शत्रूंश्च ये राज्ञामन्तरैषिणः।
तानाप्तैः पुरुषैर्दूराद्धातयेथा नराधिप॥ 16-6-41(97422)
कर्म दृष्ट्वाऽथ भृत्यांस्त्वं वरयेथाः कुरूद्वह।
कारयेथाश्च कर्माणि युक्तायुक्तैरधिष्ठितैः॥ 16-6-42(97423)
सेनाप्राणेता च भवेत्तव तात दृढव्रतः।
शूरः क्लेशसहश्चैव हितो भक्तश्च पूरुषः॥ 16-6-43(97424)
सर्वे जनपदाश्चैव तव कर्माणि पाण्डव।
गोवद्रासभवच्चैव कुर्युर्ये व्यवहारिणः॥ 16-6-44(97425)
स्वरन्ध्रं पररन्ध्रं च स्वेषु चैव परेषु च।
उपलक्षयितव्यं ते नित्यमेव युधिष्ठिर॥ 16-6-45(97426)
देशजाश्चैव पुरुषा विक्रान्ताः स्वेषु कर्मसु।
यात्राभिरनुरूपाभिरनुग्राह्या हितास्त्वया॥ 16-6-46(97427)
गुणार्थिनां गुणः कार्यो विदुषा वै जनाधिप।
अविचार्याश्च ते ते स्युरचला इव नित्यशः॥ ॥ 16-6-47(97428)
इति श्रीमन्महाभारते आश्रमवासिकपर्वणि आश्रमवासपर्वणि षष्ठोऽध्यायः॥ 6 ॥
Mahabharata - AshramaVasika Parva - Chapter Footnotes
7-6-5 अभुङ्क्त भुक्तवती॥ 7-6-8 अष्टाङ्गे स्वाम्यमात्यादियुते॥ 7-6-13 राज्यवत्परिपालयेति क.थ.पाठः॥ 7-6-16 अष्टा दुर्गोपरिभागे सञ्चारस्थानानि। षट्पदं षड्भिः पदैः पदनीयैः स्थानैर्युक्तम्। तेन सप्तप्राकारमिति गम्यते। तत्र सप्तमस्यान्तःपुरत्वात् षडेवान्येषां पदनीयानि स्थानानि॥ 7-6-22 निःशलाके अतृणे। सतृणे ह्यासन्नः परचारो ज्ञातुमशक्य इति॥ 7-6-29 आदानरुचयः उत्कोचोपजीविनः॥ 7-6-36 प्रदोषो रजनीमुखं दूतादीनां दर्शनकालः। प्रदेयस्ते सदा भवेदिति क.थ.पाठः॥ 7-6-44 गवादिवत् आहारमात्रवेतनाः। व्यवहारिणः कारुशिल्पिप्रभृतयः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|